การขอตำแหน่งทางวิชาการ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ (ผศ.) และรองศาสตราจารย์ (รศ.) อาศัยการสะสม “ผลงานทางวิชาการ” ที่มีคุณภาพและผ่านการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิ บทความนี้สรุปภาพรวมว่าผลงานมีประเภทใดบ้าง คุณภาพที่คาดหวังเป็นอย่างไร และอาจารย์ควรวางแผนสะสมผลงานอย่างไรให้ไม่เสียเวลา โดยบทความนี้อธิบายผลงานขอตำแหน่งทางวิชาการอย่างเป็นขั้นตอน เข้าใจง่าย นำไปใช้ได้จริง
แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ: กระทรวง อว.
ผลงานขอตำแหน่งทางวิชาการ: ตำแหน่งวิชาการใช้ผลงานประเภทใดบ้าง
โดยทั่วไปผลงานทางวิชาการที่ใช้เสนอขอตำแหน่งแบ่งได้เป็นหลายกลุ่ม แต่ละกลุ่มมีน้ำหนักและเงื่อนไขต่างกันตามประกาศหลักเกณฑ์ที่ใช้อยู่ ณ ขณะนั้น
| ประเภทผลงาน | ลักษณะโดยสังเขป |
|---|---|
| งานวิจัย | ผลงานที่ศึกษาค้นคว้าอย่างเป็นระบบ มักเผยแพร่ในวารสารที่อยู่ในฐานข้อมูลที่ยอมรับ |
| บทความทางวิชาการ | บทความที่วิเคราะห์/สังเคราะห์องค์ความรู้ในสาขา เผยแพร่ในวารสารหรือหนังสือรวมบทความ |
| ตำรา | งานเขียนที่ใช้ประกอบการเรียนการสอนในรายวิชา ครอบคลุมเนื้อหาอย่างเป็นระบบ |
| หนังสือ | งานเขียนเชิงวิชาการที่ลึกและกว้างกว่าตำรา มุ่งถ่ายทอดองค์ความรู้ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง |
| ผลงานลักษณะอื่น | เช่น ผลงานสร้างสรรค์ สิ่งประดิษฐ์ หรือผลงานรับใช้สังคม ตามที่หลักเกณฑ์กำหนด |
คุณภาพสำคัญกว่าจำนวน
จุดที่อาจารย์หลายท่านพลาด ไม่ใช่เพราะผลงานน้อย แต่เพราะผลงานไปไม่ถึงระดับคุณภาพที่ผู้ทรงคุณวุฒิคาดหวัง งานวิจัยที่ใช้ขอตำแหน่งควรมีโจทย์ที่ชัด ระเบียบวิธีรัดกุม การวิเคราะห์ที่ถูกต้อง และข้อค้นพบที่เพิ่มคุณค่าให้สาขาวิชา ไม่ใช่เพียงทำซ้ำสิ่งที่รู้อยู่แล้ว
- ความใหม่และคุณค่าต่อสาขา — ผลงานต้องตอบได้ว่าเพิ่มอะไรให้องค์ความรู้
- ความถูกต้องของระเบียบวิธี — การออกแบบวิจัยและสถิติต้องสอดคล้องกับคำถาม
- แหล่งเผยแพร่ที่ยอมรับ — วารสารในฐานข้อมูลที่หลักเกณฑ์รับรอง
- จริยธรรมการวิจัยและการตีพิมพ์ — ไม่คัดลอก ไม่ตีพิมพ์ซ้ำซ้อน ให้เครดิตถูกต้อง
วางแผนสะสมผลงานอย่างไรไม่ให้เสียเวลา
- อ่านหลักเกณฑ์ที่ใช้กับตนเองให้ชัด — ตรวจทั้งประกาศ ก.พ.อ. ฉบับที่บังคับใช้และระเบียบของสถาบัน ก่อนเริ่มผลิตผลงาน
- เลือกเส้นทางผลงานที่ถนัด — บางท่านแข็งงานวิจัย บางท่านเหมาะกับตำรา เลือกให้ตรงกับงานสอนและความเชี่ยวชาญ
- วางไทม์ไลน์การตีพิมพ์ — วารสารคุณภาพใช้เวลารีวิวหลายเดือน ควรเผื่อเวลาและส่งหลายชิ้นเป็นลำดับ
- ตรวจคุณภาพก่อนส่งประเมิน — ให้ผู้มีประสบการณ์อ่านและให้ความเห็นก่อน ช่วยลดโอกาสถูกตีกลับ
ที่ปรึกษาช่วยอะไรได้ในเส้นทาง ผศ./รศ.
งานขอตำแหน่งมักไม่ได้สะดุดที่ความรู้ในสาขาของอาจารย์ แต่สะดุดที่รายละเอียดเชิงระเบียบวิธีและการเผยแพร่ เช่น การออกแบบวิจัยให้รัดกุม การเลือกและใช้สถิติให้ถูก การเรียบเรียงบทความให้ได้มาตรฐานวารสาร หรือการแปลและตรวจภาษาอังกฤษเชิงวิชาการสำหรับวารสารนานาชาติ จุดเหล่านี้คือที่ที่ที่ปรึกษาเข้ามาเสริมได้ตรงที่สุด
เตรียมผลงานขอตำแหน่ง ผศ./รศ.?
ปรึกษาการออกแบบวิจัย วิเคราะห์สถิติ และเตรียมบทความให้ได้มาตรฐานวารสาร
คำถามที่พบบ่อย
ขอ ผศ. ต้องมีผลงานกี่ชิ้น
จำนวนและประเภทผลงานขั้นต่ำกำหนดไว้ในประกาศหลักเกณฑ์ของ ก.พ.อ. และระเบียบของแต่ละสถาบัน ซึ่งปรับได้ตามช่วงเวลา จึงควรตรวจสอบฉบับที่บังคับใช้กับตนเองโดยตรงก่อนวางแผน
งานวิจัยเพื่อขอตำแหน่งต้องตีพิมพ์ที่ไหน
โดยทั่วไปต้องเผยแพร่ในวารสารที่อยู่ในฐานข้อมูลที่หลักเกณฑ์ยอมรับ เช่น ฐานระดับชาติหรือนานาชาติที่กำหนด คุณภาพของแหล่งเผยแพร่มีผลต่อการประเมินโดยตรง
ต่างกันอย่างไรระหว่างตำรากับหนังสือ
ตำรามุ่งใช้ประกอบการเรียนการสอนในรายวิชาและครอบคลุมเนื้อหาตามคำอธิบายรายวิชา ส่วนหนังสือเป็นงานเขียนเชิงวิชาการที่ลึกและกว้างกว่า มุ่งถ่ายทอดองค์ความรู้ในเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ
ภาษาอังกฤษจำเป็นแค่ไหนในการขอตำแหน่ง
หากต้องตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติ คุณภาพภาษาอังกฤษเชิงวิชาการมีผลต่อการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ประเมิน การตรวจภาษาโดยผู้เชี่ยวชาญช่วยลดโอกาสถูกปฏิเสธเพราะปัญหาการสื่อสาร