ค่า IOC (Index of Item-Objective Congruence) หรือดัชนีความสอดคล้อง คือเครื่องมือตรวจสอบว่าข้อคำถามแต่ละข้อ “วัดตรง” กับวัตถุประสงค์ที่ต้องการจริงหรือไม่ โดยอาศัยการประเมินของผู้เชี่ยวชาญ บทความนี้อธิบายความหมาย สูตรคำนวณ เกณฑ์การแปลผล พร้อมตัวอย่างและเครื่องคำนวณค่า IOCให้ใช้ได้ทันที
🧮 เครื่องคำนวณค่า IOC ออนไลน์ (ผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน)
เลือกคะแนนของผู้เชี่ยวชาญแต่ละท่าน (+1 สอดคล้อง, 0 ไม่แน่ใจ, -1 ไม่สอดคล้อง) ระบบคิดค่า IOC ให้ทันที
ค่า IOC คืออะไร
ก่อนนำแบบสอบถามหรือแบบทดสอบไปเก็บข้อมูลจริง เราต้องมั่นใจว่าทุกข้อ “ถามตรงเรื่อง” ค่า IOC คือตัวเลขที่ตอบคำถามนี้ โดยให้ผู้เชี่ยวชาญหลายท่านอ่านข้อคำถามเทียบกับวัตถุประสงค์ แล้วให้คะแนนว่าสอดคล้องหรือไม่ จากนั้นนำคะแนนมาเฉลี่ย ถ้าค่าเฉลี่ยสูงแปลว่าผู้เชี่ยวชาญเห็นพ้องว่าข้อนั้นวัดได้ตรง
สูตรคำนวณ IOC
โดยที่ ΣR = ผลรวมคะแนนจากผู้เชี่ยวชาญทุกคนในข้อนั้น และ N = จำนวนผู้เชี่ยวชาญ ผู้เชี่ยวชาญแต่ละคนให้คะแนนได้ 3 ค่า
- +1 = แน่ใจว่าข้อคำถามสอดคล้องกับวัตถุประสงค์
- 0 = ไม่แน่ใจ
- -1 = แน่ใจว่าไม่สอดคล้อง
เกณฑ์แปลผลค่า IOC
| ค่า IOC | การแปลผล |
|---|---|
| ตั้งแต่ 0.50 ขึ้นไป | ใช้ได้ (สอดคล้อง) เก็บข้อนี้ไว้ |
| ต่ำกว่า 0.50 | ควรปรับปรุงถ้อยคำ หรือตัดข้อนี้ออก |
ตัวอย่างการคำนวณค่า IOC
สมมติใช้ผู้เชี่ยวชาญ 5 คน ประเมิน 3 ข้อคำถาม
| ข้อ | คนที่ 1 | คนที่ 2 | คนที่ 3 | คนที่ 4 | คนที่ 5 | ΣR | IOC | ผล |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | +1 | +1 | +1 | 0 | +1 | 4 | 0.80 | ผ่าน |
| 2 | +1 | 0 | +1 | +1 | 0 | 3 | 0.60 | ผ่าน |
| 3 | +1 | -1 | 0 | 0 | +1 | 1 | 0.20 | ปรับปรุง/ตัด |
ลองเปลี่ยนคะแนนในเครื่องคำนวณด้านบนเพื่อดูผลแต่ละแบบได้ทันที
IOC กับ CVI ต่างกันอย่างไร
ทั้งค่า IOC และ CVI ใช้ตรวจ “ความตรงเชิงเนื้อหา” (Content Validity) เหมือนกัน แต่คนละสูตร IOC ใช้คะแนน +1/0/-1 แล้วหาค่าเฉลี่ยรายข้อ ส่วน CVI มักให้คะแนนความเกี่ยวข้อง 1-4 แล้วคิดสัดส่วนข้อที่ได้คะแนนสูง สายพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพนิยมใช้ CVI ส่วนสายการศึกษานิยม IOC อ่านเรื่องความตรงและความเชื่อมั่นเพิ่มเติมได้ที่ ความเชื่อมั่นและความเที่ยงตรงของเครื่องมือวิจัย
แหล่งอ้างอิงเชิงระเบียบวิธี: Content Validity guide จาก Scribbr
ต้องการให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจ IOC เครื่องมือวิจัย หรือช่วยจัดทำแบบประเมิน?
เราช่วยออกแบบเครื่องมือ หาค่าความตรง-ความเชื่อมั่น และวิเคราะห์ข้อมูลครบวงจร
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่า IOC
ค่า IOC คืออะไร
ค่า IOC (Index of Item-Objective Congruence) หรือดัชนีความสอดคล้อง คือค่าที่ใช้ตรวจสอบว่าข้อคำถามแต่ละข้อของเครื่องมือวิจัยสอดคล้องกับวัตถุประสงค์หรือนิยามที่ต้องการวัดหรือไม่ โดยให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินแล้วนำคะแนนมาหาค่าเฉลี่ย
ค่า IOC เท่าไรถึงผ่านเกณฑ์
โดยทั่วไปข้อคำถามที่มีค่า IOC ตั้งแต่ 0.50 ขึ้นไปถือว่าใช้ได้ ส่วนข้อที่ได้ต่ำกว่า 0.50 ควรปรับปรุงหรือตัดออก บางสถาบันกำหนดเกณฑ์ที่ 0.67 ควรยึดเกณฑ์ที่หลักสูตรกำหนด
ต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญกี่คนในการหาค่า IOC
นิยมใช้ผู้เชี่ยวชาญจำนวนคี่ เช่น 3 หรือ 5 คน เพื่อเลี่ยงคะแนนที่หักล้างกันพอดี ผู้เชี่ยวชาญควรมีความรู้ตรงกับเนื้อหาหรือระเบียบวิธีของงานวิจัย
IOC กับ CVI ต่างกันอย่างไร
IOC ใช้คะแนน +1/0/-1 แล้วหาค่าเฉลี่ยต่อข้อ ส่วน CVI (Content Validity Index) มักให้ผู้เชี่ยวชาญให้คะแนนความเกี่ยวข้องแบบ 1-4 แล้วคิดสัดส่วนข้อที่ได้คะแนนสูง ทั้งคู่ใช้ตรวจความตรงเชิงเนื้อหาเหมือนกัน แต่คนละสูตร
บทความที่เกี่ยวข้อง