การสร้างแบบสอบถามวิจัยที่ดีคือจุดชี้ขาดคุณภาพข้อมูลทั้งงาน ถ้าคำถามคลุมเครือหรือวัดไม่ตรงตัวแปร ผลวิเคราะห์ก็เชื่อถือไม่ได้ บทความนี้สรุปตั้งแต่ประเภท ส่วนประกอบ ขั้นตอนสร้างแบบสอบถามวิจัยทีละขั้น ไปจนถึงการตรวจคุณภาพก่อนนำไปเก็บข้อมูลจริง
แบบสอบถามวิจัยคืออะไร มีประเภทใดบ้าง
แบบสอบถามวิจัยคือเครื่องมือที่ใช้ชุดคำถามมาตรฐานเดียวกันกับผู้ตอบทุกคน เพื่อวัดตัวแปรตามวัตถุประสงค์ แบ่งคร่าว ๆ ตามรูปแบบคำถามได้ดังนี้
| ประเภทคำถาม | ลักษณะ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| ปลายปิด (เลือกตอบ) | กำหนดตัวเลือกให้ | ข้อมูลทั่วไป ข้อเท็จจริง |
| มาตรประมาณค่า (Likert) | ให้คะแนนระดับความเห็น | ความคิดเห็น ความพึงพอใจ |
| ปลายเปิด | ให้เขียนตอบอิสระ | รายละเอียดเชิงลึก ข้อเสนอแนะ |
ส่วนประกอบของแบบสอบถามวิจัย
- ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไป — เพศ อายุ ระดับการศึกษา ฯลฯ (คำถามปลายปิด)
- ตอนที่ 2 ข้อคำถามหลัก — วัดตัวแปรตามกรอบแนวคิด มักใช้มาตร Likert
- ตอนที่ 3 ข้อเสนอแนะ — คำถามปลายเปิดเก็บความเห็นเพิ่มเติม
ขั้นตอนสร้างแบบสอบถามวิจัย
- นิยามตัวแปรให้ชัด — รู้ว่าจะวัดอะไร อิงกรอบแนวคิด (ดู กรอบแนวคิดการวิจัย)
- เขียนข้อคำถาม — ภาษากระชับ ชัด ไม่ถามซ้อนสองประเด็นในข้อเดียว
- เลือกมาตรวัด — เช่น Likert 5 ระดับ (ดู การสร้างแบบสอบถามมาตร Likert)
- ตรวจความตรงด้วย IOC — ให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน แล้วคำนวณที่ ค่า IOC
- ทดลองใช้และหาความเชื่อมั่น — try out แล้วหาค่าแอลฟา (ดู ความเชื่อมั่นและความเที่ยงตรง)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการสร้างแบบสอบถามวิจัย
- ถามซ้อนสองประเด็นในข้อเดียว (double-barreled) ทำให้ตอบยาก
- ใช้คำชี้นำหรือคำที่มีอคติ
- ข้อคำถามไม่ครอบคลุมตัวแปร หรือมีข้อเกินที่ไม่เกี่ยวข้อง
- ข้ามการตรวจ IOC และการทดลองใช้ ทำให้คุณภาพเครื่องมือไม่ผ่านเกณฑ์
แหล่งอ้างอิง: Questionnaire guide จาก Scribbr
อยากได้แบบสอบถามวิจัยที่วัดตรงและผ่านเกณฑ์คุณภาพ?
เราช่วยออกแบบข้อคำถาม หาค่า IOC/ความเชื่อมั่น และวางแผนวิเคราะห์ให้ครบ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแบบสอบถามวิจัย
แบบสอบถามวิจัยคืออะไร
แบบสอบถามวิจัยคือเครื่องมือเก็บข้อมูลที่ใช้ชุดคำถามมาตรฐานเดียวกันกับผู้ตอบทุกคน เพื่อวัดตัวแปรตามวัตถุประสงค์ของงานวิจัย นิยมใช้ในงานเชิงปริมาณเพราะนำข้อมูลไปวิเคราะห์สถิติได้สะดวก
แบบสอบถามวิจัยมีกี่ตอน
โดยทั่วไปแบ่งเป็น 3 ตอน คือ ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบ ตอนที่ 2 ข้อคำถามหลักตามตัวแปรที่ศึกษา และตอนที่ 3 ข้อเสนอแนะหรือความคิดเห็นเพิ่มเติม ปรับได้ตามลักษณะงานวิจัย
สร้างแบบสอบถามวิจัยต้องตรวจคุณภาพอย่างไร
ควรตรวจความตรงเชิงเนื้อหาด้วยค่า IOC จากผู้เชี่ยวชาญก่อน แล้วนำไปทดลองใช้เพื่อหาค่าความเชื่อมั่น เช่น สัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ก่อนเก็บข้อมูลจริง
ควรใช้มาตรวัดแบบไหนในแบบสอบถาม
ขึ้นกับสิ่งที่ต้องการวัด มาตร Likert 5 ระดับนิยมใช้วัดความคิดเห็นหรือความพึงพอใจ ข้อมูลทั่วไปใช้คำถามปลายปิด และอาจเพิ่มคำถามปลายเปิดเพื่อเก็บรายละเอียดเชิงลึก
บทความที่เกี่ยวข้อง