เลือกใช้สถิติให้ถูก: t-test, ANOVA, ถดถอย และ Chi-square ใช้ตอนไหน

การเลือกสถิติที่ถูกต้องขึ้นกับสามสิ่ง คือจุดประสงค์ของการวิเคราะห์ (เปรียบเทียบหรือหาความสัมพันธ์) ประเภทของข้อมูล (กลุ่มหรือต่อเนื่อง) และจำนวนกลุ่มที่เปรียบเทียบ ตอบสามข้อนี้ได้ก็เลือกสถิติได้แทบจะทันที โดยบทความนี้อธิบายเลือกใช้สถิติอย่างเป็นขั้นตอน เข้าใจง่าย นำไปใช้ได้จริง

แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ: IBM SPSS Statistics

นักวิจัยมือใหม่มักเลือกสถิติก่อนแล้วค่อยหาทางใช้ ซึ่งกลับลำดับ ที่ถูกต้องคือเริ่มจากคำถามวิจัยเสมอ แล้วสถิติจะตามมาเอง

เลือกใช้สถิติ: เปรียบเทียบค่าเฉลี่ย ใช้สถิติตัวไหน?

ถ้าต้องการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยระหว่างกลุ่ม ให้ดูจำนวนกลุ่ม สองกลุ่มใช้ t-test (ดูคู่มือ t-test เจาะลึกทั้งสามแบบ) ตั้งแต่สามกลุ่มขึ้นไปใช้ ANOVA (ดูคู่มือ ANOVA เจาะลึก) การใช้ t-test ซ้ำหลายคู่แทน ANOVA เป็นข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและทำให้ความคลาดเคลื่อนสะสม

หาความสัมพันธ์หรือทำนาย ใช้ตัวไหน?

ถ้าต้องการดูว่าตัวแปรสองตัวสัมพันธ์กันไหม ใช้สหสัมพันธ์ (Correlation) ถ้าต้องการใช้ตัวแปรหนึ่งทำนายอีกตัว ใช้การวิเคราะห์ถดถอย (Regression) ส่วนข้อมูลที่เป็นกลุ่ม/ความถี่ล้วน ๆ เช่น เพศกับการตัดสินใจ ใช้ Chi-square

ตารางนี้ครอบคลุมงานส่วนใหญ่ แต่ควรตรวจเงื่อนไข (assumptions) ของสถิติแต่ละตัวก่อนใช้ด้วย หากไม่แน่ใจว่าข้อมูลเข้าเงื่อนไขไหม บริการที่ปรึกษาสถิติ SPSS ช่วยเลือกและตรวจให้ได้