วิธีใช้ SPSS เบื้องต้น มี 4 ขั้นหลักที่ต้องทำตามลำดับ คือ สร้างตัวแปร (Variable View) ลงรหัสและกรอกข้อมูล (Data View) เลือกเมนูวิเคราะห์ (Analyze) แล้วอ่านผลที่โปรแกรมรายงานออกมา บทความนี้สรุปวิธีใช้ SPSS ทีละขั้นให้มือใหม่เริ่มวิเคราะห์งานวิจัยได้จริง พร้อมจุดที่มักพลาด
หากต้องการตรวจสอบชื่อเมนูและฟังก์ชันล่าสุด ดูได้จากคู่มือ IBM SPSS Statistics อย่างเป็นทางการ
มือใหม่มักกลัว SPSS เพราะเมนูเยอะ แต่จริง ๆ แล้วงานวิจัยส่วนใหญ่ใช้เพียงไม่กี่คำสั่ง บทความนี้พาไปทีละขั้นแบบที่นำไปทำตามได้จริง
ขั้นที่ 1–2: เตรียมข้อมูลและลงรหัส
ก่อนวิเคราะห์ต้องบอก SPSS ก่อนว่าข้อมูลแต่ละตัวคืออะไร ทำที่แท็บ Variable View กำหนดชื่อตัวแปร ประเภท (ตัวเลข/ข้อความ) และที่สำคัญคือ Values สำหรับลงรหัส เช่น เพศ ใส่ 1 = ชาย 2 = หญิง จากนั้นกรอกข้อมูลที่แท็บ Data View หรือนำเข้าจาก Excel ก็ได้
จุดที่คนพลาดบ่อยคือกรอกข้อความลงไปตรง ๆ แทนที่จะลงรหัสเป็นตัวเลข ทำให้วิเคราะห์สถิติไม่ได้ ลงรหัสให้เรียบร้อยก่อนเสมอ
วิธีใช้ SPSS: เลือกเมนูวิเคราะห์ที่ใช้บ่อย
| ต้องการ | เมนูใน SPSS |
|---|---|
| ความถี่ ร้อยละ | Analyze → Descriptive Statistics → Frequencies |
| ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน | Analyze → Descriptive Statistics → Descriptives |
| ค่าความเชื่อมั่น (Cronbach’s alpha) | Analyze → Scale → Reliability Analysis |
| เปรียบเทียบค่าเฉลี่ย 2 กลุ่ม | Analyze → Compare Means → Independent-Samples T Test |
ขั้นที่ 4: อ่านผลให้เป็น
SPSS จะแสดงผลในหน้าต่าง Output เป็นตาราง สิ่งที่ต้องดูคือค่าที่ตอบคำถามวิจัยของเรา เช่น ดูค่า Sig. (p-value) ว่าน้อยกว่า .05 หรือไม่เพื่อสรุปนัยสำคัญ การอ่านผลเป็นคือหัวใจ เพราะตัวเลขมีความหมายต่อเมื่อเราตีความได้ หากติดขั้นตอนนี้ บริการวิเคราะห์ข้อมูล SPSS ของเราช่วยรันและอธิบายผลให้เข้าใจได้
อ่านเพิ่ม: ความเชื่อถือได้ของเครื่องมือวิจัย · การสุ่มตัวอย่าง