การอ้างอิงแบบ Vancouver คือระบบอ้างอิงด้วย “ตัวเลข” ที่วารสารทางการแพทย์ พยาบาล และวิทยาศาสตร์สุขภาพทั่วโลกใช้เป็นมาตรฐาน หากคุณกำลังเขียนวิทยานิพนธ์สายสุขภาพหรือเตรียมตีพิมพ์ในวารสารกลุ่มนี้ บทความนี้สรุปกฎการอ้างอิงแบบ Vancouver ให้ครบ ทั้งการอ้างในเนื้อหา รูปแบบรายการอ้างอิงแต่ละประเภท พร้อมตัวอย่างจริงและข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
การอ้างอิงแบบ Vancouver คืออะไร และใครใช้
Vancouver เป็นระบบอ้างอิงที่กำหนดโดยคณะกรรมการบรรณาธิการวารสารการแพทย์นานาชาติ (ICMJE) จุดเด่นคือใช้ ตัวเลขกำกับ ตามลำดับที่อ้างถึงครั้งแรกในเนื้อหา แล้วเรียงรายการอ้างอิงท้ายเล่มตามหมายเลขนั้น ไม่ได้เรียงตามตัวอักษรชื่อผู้แต่งเหมือน APA
กลุ่มที่ใช้ระบบนี้เป็นหลัก ได้แก่ วารสารแพทย์ พยาบาล เภสัช สาธารณสุข และวิทยาศาสตร์สุขภาพ ดังนั้นผู้ที่ทำ งานวิจัย R2R สายพยาบาล หรือ R2R สหวิชาชีพ และกำลังจะ ตีพิมพ์บทความวิจัย ในวารสารกลุ่มสุขภาพ มักต้องใช้การอ้างอิงแบบ Vancouver
Vancouver ต่างจาก APA อย่างไร
นักศึกษาหลายคนสับสนระหว่างสองระบบนี้ ตารางนี้สรุปความต่างที่สำคัญ
| ประเด็น | Vancouver | APA 7th |
|---|---|---|
| การอ้างในเนื้อหา | ตัวเลข เช่น (1) หรือ ยกกำลัง¹ | ชื่อ-ปี เช่น (สมชาย, 2566) |
| การเรียงรายการ | ตามลำดับที่อ้างถึง | ตามตัวอักษรชื่อผู้แต่ง |
| สายวิชาที่ใช้ | แพทย์ พยาบาล วิทยาศาสตร์สุขภาพ | สังคมศาสตร์ ศึกษาศาสตร์ จิตวิทยา |
| ชื่อผู้แต่ง | นามสกุล + อักษรย่อชื่อต้น (ไม่มีจุด) | นามสกุล + อักษรย่อ (มีจุด) |
| ชื่อวารสาร | ใช้ชื่อย่อมาตรฐาน | ใช้ชื่อเต็ม ตัวเอียง |
หากงานของคุณอยู่สายสังคมศาสตร์หรือศึกษาศาสตร์ ให้ดู คู่มือการอ้างอิงแบบ APA 7th แทน
อ้างอิงในเนื้อหาแบบ Vancouver อย่างไร
- ใส่ตัวเลขกำกับทุกครั้งที่อ้างถึงแหล่งข้อมูล โดยเรียงตามลำดับการอ้างครั้งแรก แหล่งแรกที่อ้างคือหมายเลข 1 แหล่งถัดไปคือ 2 ไปเรื่อย ๆ
- เมื่ออ้างแหล่งเดิมซ้ำ ให้ใช้หมายเลขเดิมที่เคยให้ไว้ ไม่ตั้งเลขใหม่
- วางตัวเลขไว้ในวงเล็บ (1) หรือวงเล็บเหลี่ยม [1] หรือยกกำลัง¹ ตามที่วารสารกำหนด ให้เลือกแบบเดียวทั้งเล่ม
- อ้างหลายแหล่งพร้อมกันใช้ขีดกลางย่อช่วง เช่น (1-3) และจุลภาคสำหรับเลขไม่ติดกัน เช่น (1,4,7)
รูปแบบรายการอ้างอิง (Reference List) แต่ละประเภท
ท้ายเล่มเรียงตามหมายเลข หลักการตั้งชื่อผู้แต่งคือ นามสกุลเต็ม เว้นวรรค อักษรย่อชื่อต้นไม่มีจุด ถ้าผู้แต่งเกิน 6 คน ให้ใส่ 6 คนแรกแล้วตามด้วย et al.
| ประเภทแหล่ง | รูปแบบและตัวอย่าง |
|---|---|
| บทความวารสาร | ผู้แต่ง. ชื่อบทความ. ชื่อย่อวารสาร. ปี;เล่ม(ฉบับ):หน้า. Smith J, Jones A. Hand hygiene in ICU. Am J Infect Control. 2022;50(3):210-5. |
| หนังสือ | ผู้แต่ง. ชื่อหนังสือ. ครั้งที่พิมพ์. เมือง: สำนักพิมพ์; ปี. Polit DF, Beck CT. Nursing Research. 11th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2021. |
| บทในหนังสือ | ผู้แต่งบท. ชื่อบท. ใน: บรรณาธิการ, editor. ชื่อหนังสือ. เมือง: สำนักพิมพ์; ปี. หน้า. |
| เว็บไซต์ | ผู้แต่ง/องค์กร. ชื่อเรื่อง [อินเทอร์เน็ต]. ปี [เข้าถึงเมื่อ วันเดือนปี]. เข้าถึงได้จาก: URL |
| วิทยานิพนธ์ | ผู้แต่ง. ชื่อเรื่อง [ประเภทปริญญา]. เมือง: มหาวิทยาลัย; ปี. |
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการอ้างอิงแบบ Vancouver
- เรียงรายการผิด — เผลอเรียงตามตัวอักษรแบบ APA ทั้งที่ Vancouver ต้องเรียงตามลำดับที่อ้างถึง
- ใส่จุดหลังอักษรย่อชื่อต้น — Vancouver ไม่ใส่จุด (เขียน Smith J ไม่ใช่ Smith J.)
- ใช้ชื่อวารสารเต็ม — ควรใช้ชื่อย่อมาตรฐานตามฐาน PubMed
- ตั้งเลขใหม่เมื่ออ้างซ้ำ — ต้องใช้หมายเลขเดิมของแหล่งนั้นเสมอ
- ผสมหลายรูปแบบ — ใช้ทั้ง (1) และ [1] ปนกัน ควรเลือกแบบเดียวทั้งเล่ม
เครื่องมือช่วยจัดการอ้างอิง Vancouver
ไม่ต้องพิมพ์เองทีละรายการ โปรแกรมจัดการบรรณานุกรมช่วยสลับระหว่าง Vancouver กับ APA ได้ในคลิกเดียว
- Zotero (ฟรี) — เลือก style “Vancouver” ได้ทันที เหมาะกับงานวิทยานิพนธ์
- Mendeley (ฟรี) — นิยมในสายสุขภาพ มีปลั๊กอิน Word
- EndNote (เสียเงิน) — มหาวิทยาลัยหลายแห่งมีลิขสิทธิ์ให้นักศึกษา
ข้อควรระวัง: โปรแกรมช่วยจัดรูปแบบได้ แต่ควรตรวจทานทุกรายการเสมอ เพราะข้อมูลจากฐานอาจไม่ครบหรือพิมพ์ชื่อย่อวารสารไม่ถูก
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
- Vancouver กับ APA ใช้ระบบไหนดี?
- ขึ้นกับสายวิชาและข้อกำหนดของวารสาร/บัณฑิตวิทยาลัย สายแพทย์ พยาบาล วิทยาศาสตร์สุขภาพ ส่วนใหญ่ใช้ Vancouver ส่วนสังคมศาสตร์และศึกษาศาสตร์ใช้ APA ให้ยึดตามคู่มือของสถาบันเป็นหลัก
- การอ้างอิงแบบ Vancouver วางตัวเลขไว้ตรงไหน?
- วางหลังข้อความที่อ้างถึง ก่อนหรือหลังเครื่องหมายวรรคตอนตามที่วารสารกำหนด รูปแบบมีทั้งวงเล็บ (1) วงเล็บเหลี่ยม [1] และยกกำลัง¹ ให้เลือกแบบเดียวทั้งเล่ม
- ถ้าผู้แต่งเกิน 6 คน เขียนอย่างไร?
- ใส่ชื่อผู้แต่ง 6 คนแรก ตามด้วย et al. เพื่อย่อรายชื่อที่เหลือ
- ชื่อวารสารต้องย่อไหม?
- ใช่ Vancouver ใช้ชื่อย่อมาตรฐาน ตรวจชื่อย่อที่ถูกต้องได้จากฐานข้อมูล PubMed/NLM Catalog