นักศึกษาจำนวนมากใช้คำว่า บรรณานุกรม กับ “รายการอ้างอิง” สลับกันโดยคิดว่าเหมือนกัน แต่ทางวิชาการสองคำนี้ต่างกัน และใช้ผิดอาจถูกกรรมการทักท้วง บทความนี้อธิบายความต่าง APA ใช้คำไหน หลักจัดเรียง และข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
นิยามที่ต่างกันของสองคำ
รายการอ้างอิง (references) = รายการเอกสารที่ถูกอ้างในเนื้อหาจริงเท่านั้น ความสัมพันธ์เป็นแบบ หนึ่งต่อหนึ่ง (ทุกชิ้นในรายการต้องถูกอ้าง และทุกการอ้างต้องมีในรายการ) · บรรณานุกรม (bibliography) = กว้างกว่า คือรายการเอกสารที่เกี่ยวข้อง อาจรวมที่อ่านประกอบแม้ไม่ได้อ้างตรง ๆ สรุป: รายการอ้างอิงเน้นตรวจสอบย้อนกลับได้ ส่วนบรรณานุกรมเน้นแสดงขอบเขตการค้นคว้า
APA ใช้คำไหน และทำไม
รูปแบบ APA 7 ใช้คำว่า References (รายการอ้างอิง) ไม่ใช่ Bibliography หลักคือทุกเอกสารในรายการต้องถูกอ้างในเนื้อหา และทุกการอ้างต้องอยู่ในรายการ เพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ (เทียบความต่างใน คู่มือ Scribbr) ดังนั้นถ้าหลักสูตรใช้ APA 7 ส่วนท้ายเล่มควรบรรจุเฉพาะที่อ้างจริง
| ประเด็น | รายการอ้างอิง (References) | บรรณานุกรม (Bibliography) |
|---|---|---|
| ขอบเขต | เฉพาะที่อ้างในเนื้อหา | รวมที่อ่านประกอบได้ |
| ความสัมพันธ์กับเนื้อหา | หนึ่งต่อหนึ่ง เคร่งครัด | ไม่จำเป็นต้องอ้างทุกชิ้น |
| รูปแบบที่ใช้ | APA ใช้คำนี้ | พบในบางรูปแบบ/ธรรมเนียม |
| การจัดเรียง | ตามอักษรชื่อผู้แต่ง | ตามอักษรชื่อผู้แต่ง |
หลักการจัดเรียงรายการ
จัดเรียงตามลำดับอักษรของชื่อผู้แต่ง (อังกฤษใช้ชื่อสกุล, ไทยใช้ชื่อต้นตามธรรมเนียมไทย) ไม่ใช่ตามลำดับการอ้างหรือตามปี · ผู้แต่งคนเดียวหลายงาน → เรียงตามปีจากเก่าไปใหม่ ปีเดียวกันเพิ่ม a, b, c · ผู้แต่งเดี่ยวมาก่อนผลงานที่มีผู้แต่งร่วม · ไม่มีชื่อผู้แต่งให้ใช้ชื่อเรื่องขึ้นต้น (ไม่นับ a, an, the)
hanging indent และการจัดกลุ่มภาษา
แต่ละรายการใช้การเยื้องแบบแขวน (hanging indent): บรรทัดแรกชิดซ้าย บรรทัดถัดไปเยื้อง ~1.27 ซม. (ครึ่งนิ้ว) ตั้งผ่านการตั้งค่าย่อหน้า ไม่ใช่กด tab/เว้นวรรคเอง เพราะจะเพี้ยนเมื่อแก้ไข · วิทยานิพนธ์ไทยที่มีสองภาษา มักวางเอกสารไทยก่อนแล้วตามด้วยอังกฤษ ภายในแต่ละกลุ่มเรียงตามอักษรของภาษานั้น (รูปแบบแน่นอนขึ้นกับคู่มือสถาบัน)
ตรวจความสอดคล้องกับการอ้างในเนื้อหา
ขั้นที่มักลืม: ไล่เทียบว่าทุกการอ้างในเนื้อหามีในรายการ และทุกรายการถูกอ้างในเนื้อหา การมีรายการที่ไม่ถูกอ้าง หรืออ้างแต่ไม่มีในรายการ เป็นข้อผิดพลาดที่กรรมการจับได้ง่าย โปรแกรมจัดการบรรณานุกรมช่วยลดงานนี้ได้มาก แต่ยังต้องตรวจด้วยตาอีกครั้ง โดยเฉพาะชื่อภาษาไทย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใส่เอกสารที่อ่านแต่ไม่ได้อ้างลงในรายการอ้างอิงแบบ APA (ควรมีเฉพาะที่อ้างจริง)
- อ้างในเนื้อหาแต่ลืมใส่ในรายการ หรือมีในรายการแต่ไม่ได้อ้าง
- ไม่ใช้ hanging indent หรือกด tab เองจนรูปแบบเพี้ยน
- เรียงตามลำดับการอ้างแทนตามอักษร
- ปีในเนื้อหากับในรายการไม่ตรงกัน (แก้จุดเดียวลืมอีกจุด)
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
- บรรณานุกรมกับรายการอ้างอิงต่างกันยังไงแบบสั้น ๆ
- รายการอ้างอิงมีเฉพาะเอกสารที่อ้างในเนื้อหาจริง ความสัมพันธ์หนึ่งต่อหนึ่ง ส่วนบรรณานุกรมกว้างกว่า อาจรวมที่อ่านประกอบแม้ไม่ได้อ้างตรง APA ใช้คำว่ารายการอ้างอิง (References) และให้ใส่เฉพาะที่อ้างจริง
- APA 7 ให้ใช้บรรณานุกรมหรือรายการอ้างอิง
- APA 7 ใช้คำว่า References (รายการอ้างอิง) ซึ่งบรรจุเฉพาะที่ถูกอ้างในเนื้อหา หากสถาบันใช้หัวข้อว่าบรรณานุกรมแต่ให้ใส่เฉพาะที่อ้างจริง ก็ถือเป็นรายการอ้างอิงเชิงเนื้อหา ควรยึดคู่มือสถาบันเป็นหลัก
- รายการอ้างอิงเรียงตามอะไร
- เรียงตามลำดับอักษรของชื่อผู้แต่ง ไม่ใช่ตามลำดับการอ้างหรือตามปี อังกฤษใช้ชื่อสกุล ไทยใช้ชื่อต้น ผู้แต่งคนเดียวหลายงานเรียงตามปีจากเก่าไปใหม่
- hanging indent คืออะไรและตั้งยังไง
- คือการเยื้องแบบแขวน บรรทัดแรกชิดซ้าย บรรทัดถัดไปเยื้องเข้ามาประมาณครึ่งนิ้ว ควรตั้งผ่านการตั้งค่าย่อหน้า ไม่ใช่กด tab หรือเว้นวรรคเอง เพราะจะเพี้ยนเมื่อแก้ไข
- เอกสารไทยกับอังกฤษเรียงรวมหรือแยก
- วิทยานิพนธ์ไทยส่วนใหญ่แยกกลุ่มภาษา วางไทยก่อนแล้วตามด้วยอังกฤษ ภายในแต่ละกลุ่มเรียงตามอักษรของภาษานั้น รูปแบบแน่นอนขึ้นกับคู่มือสถาบัน