Atthapong Chumkiew

มาตรลิเคิร์ตที่ทุกคนใช้ แต่ไม่ใช่ทุกคนออกแบบถูก มาตราส่วนประมาณค่าแบบลิเคิร์ต (Likert Scale) เป็นมาตรวัดที่นักวิจัยทางสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์ของไทยนิยมใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการวัดความคิดเห็น ทัศนคติ และระดับการปฏิบัติ ด้วยความคุ้นเคยจนแทบกลายเป็นค่าเริ่มต้นของแบบสอบถาม อย่างไรก็ตาม เครื่องมือประเภทนี้ยังมีจุดที่ผู้วิจัยจำนวนมากออกแบบหรือแปลผลไม่ถูกต้อง เช่น การกำหนดจำนวนระดับ การใช้คำบรรยายระดับ และการตีความว่าเป็นมาตรจัดลำดับหรือมาตรอันตรภาค (รณกฤต ผลแม่น และมาลีรัตน์ ขจิตเนติธรรม, 2567) บทความนี้จะอธิบายว่ามาตรลิเคิร์ตคืออะไร มีองค์ประกอบและประเด็นสำคัญในการออกแบบอย่างไร พร้อมตัวอย่างการให้คะแนนและการแปลผลค่าเฉลี่ย เพื่อให้ผู้อ่านออกแบบมาตรลิเคิร์ตได้อย่างถูกต้องและเหมาะสมกับงานวิจัยของตน มาตรลิเคิร์ตคืออะไร มาตรลิเคิร์ตพัฒนาโดย Rensis Likert ในปี ค.ศ. 1932 (Likert, 1932) เป็นมาตรวัดที่ให้ผู้ตอบแสดงระดับความเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยต่อข้อความที่กำหนด โดยแต่ละระดับมีค่าน้ำหนักคะแนนกำกับ แล้วนำคะแนนของข้อความหลายข้อที่วัดเรื่องเดียวกันมารวมหรือเฉลี่ยเพื่อสะท้อนเจตคติโดยรวม จุดเด่นคือสร้างง่าย ตอบง่าย และนำไปวิเคราะห์ทางสถิติได้สะดวก จึงเหมาะกับการวัดตัวแปรเชิงนามธรรม เช่น ความพึงพอใจ แรงจูงใจ หรือการรับรู้ หลักคิดสำคัญของลิเคิร์ตคือ เจตคติเป็นสิ่งที่วัดได้จากการรวมความเห็นต่อข้อความหลายข้อที่สัมพันธ์กัน ไม่ใช่จากข้อความเพียงข้อเดียว ดังนั้นมาตรลิเคิร์ตที่ดีจึงควรมีข้อความหลายข้อต่อหนึ่งองค์ประกอบของตัวแปร เพื่อให้คะแนนรวมสะท้อนเจตคติได้อย่างมั่นคงและลดความคลาดเคลื่อนจากข้อความรายข้อ องค์ประกอบและการให้คะแนนของมาตรลิเคิร์ต มาตรลิเคิร์ตประกอบด้วยสามส่วน ได้แก่ ข้อความ (Statement) ที่สื่อถึงเจตคติต่อสิ่งที่ต้องการวัด […]